سیستم ‌پشتیبانی تصمیم (DSS)

سیستم ‌پشتیبانی تصمیم (DSS)
5
(2)

سیستم ‌پشتیبانی تصمیم (DSS)

سیستم پشتیبانی تصمیم یک سیستم مبتنی بر رایانه است که به نیازهای تصمیم گیری مدیران کمک می‌کند. اطلاعاتی را در اختیار مدیران قرار می‌دهد که آنها را قادر می‌سازد تصمیمات نیمه ساختاری و غیر ساختاری بگیرند. DSS برای انجام تجزیه و تحلیل سطح پایین داده‌ها و تولید اطلاعات، از مدل‌های مختلف تحلیلی استفاده می‌کند.

یک مدیر می‌تواند دانش خود را بر روی اطلاعات تولید شده در سیستم بکار گیرد و دید واضح‌تری از مسئله پیدا کند. استفاده از سیستم‌های پشتیبانی تصمیم معمولاً توانایی مدیر را در تصمیم‌گیری صحیح و متعادل افزایش می‌دهد.

یک سیستم پشتیبانی تصمیم دارای یک رابط تعاملی است که استفاده از آن را آسان‌تر می‌کند و پاسخ به درخواست‌های کاربر را در زمان واقعی ارائه می‌دهد. استفاده از ابزارهای مختلف DSS به هر مرحله از تصمیم‌گیری کمک می‌کند که شامل مشاهده یک مسئله پیچیده، طراحی مدل برای تجزیه و تحلیل مسئله، ایجاد گزینه‌های جایگزین برای دستیابی به راه‌حل و انتخاب راه‌حل از گزینه‌های موجود است. درحالی‌که استفاده از DSS اغلب با سطح مدیریت افزایش می‌یابد، از آنها در تمام سطوح استفاده می‌شود و اغلب کاربران نیز از کارکنان غیر مدیریت هستند.

سیستم پشتیبانی تصمیم چیست؟

سیستم پشتیبانی تصمیم چیست؟ -سیستم ‌پشتیبانی تصمیم DSS -تصمیم گیری
سیستم پشتیبانی تصمیم چیست؟

سیستم پشتیبانی تصمیم (DSS) یک سیستم اطلاعاتی مبتنی بر رایانه است که مانند MIS در سطح مدیریتی سازمان نیز فعالیت می‌کند. بااین‌حال، برخلاف MIS (که داده‌ها را پردازش می‌کند) ، اطلاعات را پردازش می‌کند تا از فرایند تصمیم گیری مدیران پشتیبانی کند. اطلاعاتی را در اختیار مدیران میانی قرار می‌دهد که آنها را قادر به تصمیم‌گیری هوشمندانه می‌کند. به عنوان مثال یک DSS در بانک، یک مدیر را قادر می‌سازد تا روند تغییر سپرده‌ها و وام‌ها را برای تعیین اهداف سالانه تجزیه و تحلیل کند.

DSS برای هر مدیر برای اجرای یک کار یا مشکل مدیریتی خاص طراحی شده است. به‌طورکلی، آنها به مدیران در تصمیم‌گیری‌های نیمه‌ساختاریافته کمک می‌کنند که می‌توان به طور منطقی به راه‌حل آن رسید. بااین‌حال، گاهی اوقات، آنها همچنین می‌توانند در تصمیم گیری پیچیده کمک کنند.

اجزای سیستم‌های پشتیبانی تصمیم (DSS)

سیستم‌های پشتیبانی تصمیم از سه جز اصلی تشکیل شده است، یعنی پایگاه داده، سیستم نرم‌افزار و رابط کاربری.

1 – پایگاه داده DSS:

 این داده شامل منابع مختلف، از جمله داده‌های داخلی سازمان، داده‌های تولید شده توسط برنامه‌های مختلف و داده‌های خارجی استخراج شده از اینترنت و غیره است. پایگاه داده سیستم‌های پشتیبانی تصمیم می‌تواند یک پایگاه داده کوچک یا مستقل باشد سیستم یا انبار داده عظیمی که نیازهای اطلاعاتی یک سازمان را پشتیبانی می‌کند. برای جلوگیری از تداخل سیستم پشتیبانی تصمیم در کار سیستم‌های عملیاتی، پایگاه داده DSS معمولاً حاوی یک نسخه از پایگاه داده تولید است.

2 – سیستم نرم‌افزار DSS:

از مدل‌های مختلف ریاضی و تحلیلی تشکیل شده است که برای تجزیه و تحلیل داده‌های پیچیده و در نتیجه تولید اطلاعات موردنیاز استفاده می‌شود. یک مدل خروجی را بر اساس ورودی‌های مختلف یا شرایط مختلف پیش‌بینی می‌کند یا ترکیبی از شرایط و ورودی را می‌یابد که برای تولید خروجی موردنظر لازم است.

یک سیستم پشتیبانی تصمیم ممکن است مدل‌های مختلفی را که هر مدل عملکرد خاصی را انجام می‌دهد به خطر بیندازد. انتخاب مدل‌هایی که باید در خانواده سیستم پشتیبانی تصمیم گیری گنجانده شود، به نیاز کاربر و اهداف DSS بستگی دارد. توجه داشته باشید که نرم‌افزار DSS شامل مدل‌های از پیش تعریف شده (یا روال) است که با استفاده از آنها می‌توان مدل‌های جدیدی را برای پشتیبانی از نوعی خاص تصمیم‌گیری ساخت.

اجزای سیستم‌های پشتیبانی تصمیم (DSS)
اجزای سیستم‌های پشتیبانی تصمیم (DSS)

 

برخی از مدل‌های ریاضی و آماری که معمولاً مورد استفاده قرار می‌گیرند به شرح زیر است:

الف – مدل‌های آماری:

 آنها شامل طیف گسترده‌ای از توابع آماری، مانند میانگین، متوسط، حالت، انحرافات و غیره هستند. این مدل‌ها برای ایجاد روابط بین وقایع یک رویداد و عوامل مختلف مربوط به آن واقعه استفاده می‌شوند. به عنوان مثال، این می‌تواند فروش محصول را به تفاوت در منطقه، درآمد، فصل یا سایر عوامل مرتبط کند. علاوه بر توابع آماری، آنها حاوی نرم‌افزاری هستند که می‌توانند مجموعه داده‌ها را برای پیش‌بینی نتایج آینده تجزیه و تحلیل کنند.

ب – مدل‌های تجزیه و تحلیل حساسیت:

 اینها برای ارائه پاسخ به شرایطی که به طور مکرر در یک سازمان اتفاق می‌افتد استفاده می‌شوند. در طول تجزیه و تحلیل، مقدار یک متغیر به طور مکرر تغییر می‌کند و تغییرات ایجاد شده در سایر متغیرها مشاهده می‌شود. به‌عنوان‌مثال، فروش محصول تحت تأثیر عوامل مختلفی از جمله قیمت، هزینه تبلیغات، تعداد کارمندان فروش، تولیدات و غیره است. با استفاده از یک مدل حساسیت، می‌توان قیمت محصول را به طور مکرر تغییر داد (افزایش یا کاهش داد) تا مشخص شود حساسیت عوامل مختلف و تأثیر آنها بر حجم فروش، چیست. صفحات گسترده اکسل و Lotus 1-2-3 اغلب برای انجام چنین تحلیلی استفاده می‌شوند.

تجزیه و تحلیل حساسیت -سیستم ‌پشتیبانی تصمیم DSS -تصمیم گیری
تجزیه و تحلیل حساسیت

بهینه‌سازی مدل‌های تجزیه و تحلیل: آنها برای پیدا کردن مقدار بهینه برای یک متغیر هدف در شرایط داده شده استفاده می‌شود. آنها به طور گسترده‌ای برای تصمیم گیری در مورد استفاده بهینه از منابع در یک سازمان استفاده می‌شود. در طول تجزیه و تحلیل بهینه‌سازی، مقادیر یک یا چند متغیر به طور مکرر با درنظرگرفتن محدودیت‌های خاص تغییر می‌کنند، تا زمانی که بهترین مقادیر برای متغیر هدف پیدا شوند.

به عنوان مثال، آنها می‌توانند بالاترین سطح تولید را که می‌تواند با تغییر وظایف کارکنان به دست آید، تعیین کنند، با توجه به اینکه برخی از کارگران ماهر هستند و جایگزینی شغل آنها ممکن نیست. از تکنیک‌های برنامه‌نویسی خطی و ابزار Solver در Microsoft Excel بیشتر برای انجام چنین تحلیل‌هایی استفاده می‌شود.

ج – مدل‌های پیش‌بینی:

 آنها از ابزارها و تکنیک‌های مختلف پیش‌بینی، از جمله مدل‌های رگرسیون، تجزیه و تحلیل سری‌های زمانی، و روش‌های تحقیق در بازار و غیره، برای اظهارنظر در مورد آینده یا پیش‌بینی چیزی از قبل استفاده می‌کنند. آنها اطلاعاتی را فراهم می‌کنند که در تجزیه و تحلیل شرایط تجاری و برنامه‌ریزی‌های آینده کمک می‌کند. این سیستم‌ها به طور گسترده‌ای برای پیش‌بینی فروش استفاده می‌شوند.

د – مدل‌های حساسیت تجزیه و تحلیل معکوس:

همچنین به عنوان تجزیه و تحلیل هدف جستجو، شناخته می‌شود، تکنیک دنبال شده در این مدلها دقیقاً در مقابل تکنیک اعمال شده در مدل‌های تجزیه و تحلیل حساسیت است. به‌جای تغییر مقدار متغیر به طور مکرر برای دیدن تأثیر آن بر سایر متغیرها، تجزیه و تحلیل هدف، جستجوی یک مقدار خاص را برای یک متغیر تعیین می‌کند و سپس به طور مکرر سایر متغیرها را تا رسیدن به مقدار موردنظر تغییر می‌دهد.

به عنوان مثال، ابتدا می‌توان مقدار هدف برای سطح تولید را تعیین کرد و سپس تغییرات لازم را در سایر عوامل ایجاد کرد، مانند مقدار مواد اولیه، ماشین‌آلات و ابزار، تعداد کارکنان تولید و غیره، برای رسیدن به سطح تولید هدف.

3 – رابط کاربری DSS:

رابط کاربری -سیستم ‌پشتیبانی تصمیم DSS -تصمیم گیری DSS
رابط کاربری DSS

یک رابط گرافیکی تعاملی است که تعامل بین DSS و کاربران آن را آسان‌تر می‌کند. نتایج (خروجی) تجزیه و تحلیل را به اشکال مختلف مانند متن، جدول، نمودار یا گرافیک نمایش می‌دهد. کاربر باتوجه‌به نیاز خود می‌تواند گزینه مناسب را برای مشاهده خروجی انتخاب کند.

به‌عنوان‌مثال یک مدیر، مایل است اطلاعات مقایسه‌ای فروش را به‌صورت جدول مشاهده کند، درحالی‌که یک معمار برای ایجاد یک پلن طراحی، علاقه بیشتری به مشاهده نتیجه تجزیه و تحلیل در قالب گرافیکی دارد. سیستم پشتیبانی تصمیم امروزی که با استفاده از رابط کاربری مبتنی بر وب ساخته شده است برخی قابلیت‌های خاص مانند تعامل بهتر، امکان شخصی‌سازی و سهولت استفاده بیشتر را در اختیار کاربران خود قرار می‌دهد.

انواع سیستم‌های پشتیبانی تصمیم‌گیری

سیستم‌های پشتیبانی تصمیم را می‌توان به طور کلی به دو نوع تقسیم کرد، یعنی DSS مبتنی بر مدل و DSS مبتنی بر داده.

1 –  DSS مبتنی بر مدل

این سیستم ها سیستم‌های مستقلی هستند و با سایر سیستم‌های اطلاعاتی شرکت‌های بزرگ ارتباطی ندارند. قابلیت تجزیه و تحلیل این سیستم‌ها توسط برخی تئوری‌های قوی (یا مدل) همراه با رابط کاربری خوب پشتیبانی می‌شود که استفاده از آنها را آسان می‌کند.

استفاده از مدل‌های مختلف در این سیستم‌ها به آنها کمک می‌کند تا تجزیه‌وتحلیل‌های مشابه و دیگر را انجام دهند. آنها برای ایجاد مدل‌های شبیه‌سازی، انجام برنامه‌ریزی و برنامه ریزی تولید و ایجاد گزارش‌های آماری و مالی مورداستفاده قرار می‌گیرند.

2 –  DSS مبتنی بر داده

این سیستم ها می‌توانند مقدار زیادی از داده‌ها را از منابع مختلف مانند داده‌های سازمانی، داده‌های سیستم‌های سازمانی و داده‌های وب تجزیه و تحلیل کنند. داده‌های جمع‌آوری‌شده از منابع مختلف در انبارهای داده ذخیره می‌شود. انبار داده یک پایگاه داده است که می‌تواند داده‌های حال و گذشته استخراج شده از سیستم‌های مختلف عملیاتی را ذخیره کرده و ابزارهای گزارشگری و پرس‌وجو خاصی را ارائه دهد.

با استفاده از این سیستم ها، مدیران قادر به استخراج اطلاعات از مجموعه وسیعی از داده‌ها هستند که در غیر این صورت پنهان و بدون استفاده می‌ماندند. اطلاعات استخراج شده به مدیران در تصمیم‌گیری بهتر کمک می‌کند. توجه داشته باشید که سیستم‌های اطلاعاتی شرکت‌ها دسته اصلی سیستم‌هایی هستند که از سیستم‌های پشتیبانی تصمیم مبتنی بر داده استفاده می‌کنند.

تکنیک‌های اصلی که بیشتر در DSS مبتنی بر داده برای تجزیه و تحلیل داده‌ها استفاده می‌شود، پردازش تحلیلی آنلاین (OLAP) و داده‌کاوی است.

الف – پردازش تحلیلی آنلاین (OLAP):

این تحقیق بر اساس سؤالات انجام می‌شود و می‌تواند پاسخ سریع به درخواست‌های پیچیده تجارت را ارائه دهد. این مدیران و تحلیلگران را قادر می‌سازد داده‌های موجود در انبار داده را از دیدگاه‌های مختلف به طور تعاملی بررسی و دست‌کاری کنند.

ب – داده کاوی:

داده کاوی -سیستم ‌پشتیبانی تصمیم DSS -تصمیم گیری
داده کاوی

با یافتن الگوها یا قوانینی از داده‌های موجود، به استخراج اطلاعات مفید کمک می‌کند. سپس از این اطلاعات برای پیش‌بینی روندها و رفتارهای آینده استفاده می‌شود.

تفاوت بین سیستم‌های اطلاعات مدیریت (MIS) و سیستم‌های پشتیبانی تصمیم (DSS)

سیستم‌های اطلاعاتی مدیریت (MIS) نیازهای اطلاعاتی سازمان را تا حد بیشتری برآورده می‌کنند، اما برای تأمین تمام نیازهای اطلاعات و تصمیم‌گیری کافی نیستند. در برخی شرایط که ماهیت تصمیم پیچیده است، تصمیم گیرندگان نیاز به اطلاعات اضافی، تجزیه و تحلیل، مدل مناسب DSS برای پشتیبانی از تصمیم گیری دارند.

برخی از تفاوت‌های عمده بین سیستم‌های اطلاعات مدیریت (MIS) و سیستم‌های پشتیبانی تصمیم (DSS) به شرح زیر است:

1 –  MIS بیشتر با مشکلات ساختاری سروکار دارد، در حالی که DSS اطلاعاتی را ارائه می‌دهد که به تحلیل و یافتن راه‌حل برای مشکلات نیمه‌ساختاریافته و غیر ساختاری کمک می‌کند.

2 – MIS اطلاعاتی در مورد عملکرد تجاری فراهم می‌کند که به مدیران در کنترل و مدیریت فعالیت‌های روزمره تجاری کمک می‌کند. از طرف دیگر، DSS اطلاعات و تکنیک‌های مختلف پشتیبانی تصمیم‌گیری را ارائه می‌دهد که به مدیران در تجزیه و تحلیل مشکلات یا فرصت‌های خاص کمک می‌کند.

3 –  MIS گزارشاتی را بر اساس جریان معمول داده‌ها تولید می‌کند. قالب این گزارش‌ها از پیش تعریف شده است. علاوه بر گزارش‌های منظم، ممکن است گزارش‌های استثنایی تولید کند که به مدیران کمک می‌کند تا علت و معلول استثنا را تجزیه و تحلیل و کنترل کنند و اقدامات مناسب را انجام دهند.

از طرف دیگر، سیستم پشتیبانی تصمیم، تعاملی است و پاسخ سریع به سؤالات کاربران را ارائه می‌دهد. برای به‌دست‌آوردن گزارش‌های تجزیه و تحلیل فروش به کار می‌رود. به عنوان مثال، حاوی ارقام مربوط به عملکرد فروش بر اساس منطقه فروش، فروشنده و غیره است و یک مدیر فروش به MIS نیاز دارد. بااین‌حال، برای آگاهی از تأثیر تغییرات در فاکتورهای مختلف مانند هزینه‌ها در تبلیغ محصول و جبران خسارت به فروشنده بر عملکرد فروش، مدیران فروش می‌توانند به‌صورت تعاملی از سیستم‌های پشتیبانی تصمیم استفاده کنند.

4 – سیستم اطلاعات مدیریت با استخراج و دست‌کاری داده‌های تجاری، اطلاعات تولید می‌کند، درحالی‌که سیستم پشتیبانی تصمیم با انجام مدل سازی تحلیلی داده‌های تجاری، اطلاعات تولید می‌کند.

منبع :

managementstudyhq.com

ترجمه و اقتباس

حسین شکرگزار

غیاث الدین مشایی

میانگین امتیاز 5 / 5. تعداد آرا: 2

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.